Słowenia w rękach postkomunistów

Prawie rok temu pisałem o nowym prezydencie Słowenii. Nie były to oczywiście uwagi pochlebne, choć przyznać trzeba, że zgodnie z moimi skromnymi nadziejami – obyło się bez wyskoków właściwych poprzedniemu.

Ostatnio jednak – już ponad dwa tygodnie temu – odbyły się w Słowenii kolejne wybory, tym razem parlamentarne. Wynik był zbliżony do wyborów prezydenckich – mianowicie klęskę odniosła rządząca centroprawica, a niebywały sukces postkomuniści. Bardzo to niepokojące, bo przejęli oni praktycznie całą władzę w tym małym kraju.

Słowenia jest najbogatszym krajem spośród państw postkomunistycznych oraz spośród tzw. Nowej Europy – czyli krajów, które przystąpiły do UE i WE już w XXI wieku. Z czego wzięło się bogactwo? Trudno to jednoznacznie i prosto wytłumaczyć. W europejskiej literaturze określa się czasem Słowenię mianem „pilnego ucznia Unii”. Ale to niczego nie wyjaśnia, implementacja unijnego prawa i unijnych reguł gospodarczych następowała też w innych krajach środkowej Europy, nawet tak sceptycznie wobec UE nastawionych jak Czechy czy Serbia. Może chodzi o mentalność? Owszem, Słoweńcy należą do ludzi „otwartych na świat” – ale to raczej różni ich od wielu mieszkańców zachodniej Europy, choćby sąsiednich Austriaków. Od mieszkańców zlaicyzowanych krajów zachodniej UE dzieli ich także dość powszechny katolicyzm. Nigdy nie było też – i pewnie długo jeszcze nie będzie – „świetnych na wszystko” liberalnych wynalazków typu podatek liniowy czy jednomandatowe okręgi wyborcze.

Często zwraca się uwagę na dotychczasowe rządy, ich umiarkowanie i rozsądek. To oczywiście prawda. Rzadko jednak zwraca się uwagę na nieobecność w dotychczasowych rządach partii jawnie postkomunistycznych. Nawet jeśli politycy „z przeszłością”, to nie na czele rządów, dominującą po lewej stronie sceny politycznej (a długo także w ogóle w Słowenii), była partia lewicowo-liberalna, ale z demokratyczną genezą, jeśli przypominająca coś w Polsce, to raczej UW niż SLD. Teraz będzie inaczej – zarówno Danilo Türk, prezydent, jak i Borut Pahor, premier-elekt, to politycy postkomunistyczni. Również skład parlamentu nie pozostawia wątpliwości. Największa jest partia socjalistyczna, druga w kolejności centroprawica, niemiłą niespodzianką jest trzecie miejsce nowo powstałej partii Zares (secesjonistów z Liberalnej Demokracji Słowenii). Myliłby się jednak ten, kto sądziłby, że to kolejna partia liberalna, wszelkie wątpliwości rozwiewa chyba fakt udzielenia jej poparcia przez Slawoja Żiżka, który innym razem deklaruje się otwarcie jako „marksista” i „komunista”. Dotychczas współrządząca partia katolicka nie znalazła się w parlamencie. Cieszyć może chyba jedynie kiepski wynik titoisty Zmago Plemencicia.

Doświadczenia rządów postkomunistycznych w innych krajach nie napawają optymizmem. Leszek Miller, choć miał kilka sukcesów międzynarodowych, uczynił Polskę folwarkiem aferzystów. Premier Węgier wpędził swój kraj w recesję, a bułgarski omal nie doprowadził do cofnięcia krajowi unijnych funduszy. Najbiedniejszym krajem UE pozostaje Rumunia – gdzie po efektownej egzekucji Ceauşescu, postkomuniści rządzili najdłużej. Teraz to samo będą przerabiać Słoweńcy.

Wybory odbyły się też w sąsiedniej Austrii. Co nie dziwi, sukces osiągnęli tzw. nacjonaliści, czym Europa oczywiście jest jak zawsze „zszokowana”. Tym się jednak tu nie zajmuję, jest tylko jeden ciekawy wątek „słowiański”. FPOe, główna partia „nacjonalistów” uzyskała bardzo dobry wynik wśród „nowych Austriaków”, czyli głównie naturalizowanych Słowian. Dlaczego? Np. dlatego, że Heinz-Christian Strache, lider tej partii oficjalnie potępił powstanie niepodległego Kosowa, spotkał się także z jednym z serbskich biskupów, by wyrazić poparcie dla tego opuszczonego przez innych kraju. Oczywiście takich tematów oburzone europejskie media raczej nie podejmują, nie pasowałyby do starannie kształtowanego obrazu oszołoma-ksenofoba-faszysty. Choć oczywiście z niektórymi punktami programu FPOe trudno się zgodzić, a partia ta raczej nie wejdzie do austriackiego rządu, wyniki takie cieszą, pokazując przeciwskuteczność nieuzasadnionego straszenia „oszołomami”. To daje cień nadziei, że kiedyś i w krajach postkomunistycznych narody przestaną się przejmować tym, „co powiedzą zagranicą”.

Tagi: Austria, postkomunizm, Słowenia